Wybierając kierunek studiów młodzi ludzie często zastanawiają się, czy po uzyskaniu dyplomu znajdą w określonej branży zatrudnienie. Decydują się na określoną profesję. Jedni przy niej pozostają na dłużej, drudzy szukają pracy zupełnie niezwiązanej z określonym kierunkiem studiów. Jak sytuacja wygląda w branży public relations? Czy jest w niej miejsce dla młodych ludzi? Co decyduje o ich wyborze do pracy w agencjach PR? Doświadczeni specjaliści odpowiadają na te najbardziej nurtujące pytania.

Czy agencjom potrzebny jest powiew młodości?
Każdemu, kto planuje rozpocząć swoją karierę zawodową nasuwa się kilka istotnych pytań, które często rodzą wiele wątpliwości. Z pewnością jednym z pierwszych jest to, czy w danej branży chętnie zatrudniane są osoby młode. Jak zauważa Marta Barlak, Dyrektor Zarządzająca agencji 8words PR zapotrzebowanie na nowych, zdolnych oraz inteligentnych pracowników jest zawsze i w każdej branży. Kwestią drugoplanową jest już to, czy będą młodzi tylko duchem, czy również ciałem. Jerzy Ciszewski, Prezes Agencji Ciszewski Public Relations podkreśla: Zawsze było, jest i będzie zapotrzebowanie na młodych zdolnych ludzi w naszej branży. Generalnie w gospodarce w życiu społecznym są niezbędni młodzi ludzie wnoszący zdrowy zapał, chęć "naprawy" dotychczasowej rzeczywistości, poszukujące tego co jeszcze nie zostało odkryte. W naszej agencji mamy  przykłady na to, iż ambicją, praca, zaangażowanie w projekty, życie firmy - każdy bez względu na swój wiek - może kształtować swoje otoczenie i kreować świat wedle własnych wyobrażeń. Głównie dla siebie, ale razem z nami. Podejście to potwierdza również Tomasz Krawczyk, Dyrektor Zarządzający w agencji Wenecja, który twierdzi, że zapotrzebowanie na młode i kreatywne osoby będzie zawsze – nawet w czasach obecnego kryzysu.

Na stanowiska do pracy w public relations aplikuje często wielu młodych ludzi, którzy niedawno ukończyli studia lub są jeszcze w trakcie ich realizacji. Warto zastanowić się, czy agencje PR chętniej zatrudniają adeptów tejże sztuki, czy może wolą osoby doświadczone, z kilku lub nawet kilkudziesięcioletnim stażem pracy. Jak podkreśla Norbert Ofmański, Dyrektor Zarządzający On Board Public Relations: W firmach PR jest miejsce dla jednych i drugich. Młody, inteligentny absolwent studiów równie łatwo może trafić do agencji PR, co specjalista z wieloletnim doświadczeniem. Firmy zajmujące się doradztwem PR potrzebują zarówno osób zdobywających w zawodzie pierwsze szlify, jak i profesjonalistów wysokiej klasy, którzy mogą np. samodzielnie poprowadzić kilka projektów. Tak, jak różne jest przygotowanie do wykonywania zawodu, tak po prostu różnić się będą powierzane im funkcje. Łukasz Jakubiak, właściciel Agencji PRactions - Zespół Adwokatów Medialnych mówi: Osobiście wolałbym zatrudnić młodą osobę, która zaczyna dopiero swoją przygodę z public relations. Zwykle, nowy narybek nie jest obciążony stereotypami i nie myśli szablonowo. Oczywiście to wiąże się z wstępnym wyszkoleniem takiej osoby i wprowadzeniem do tematu - co powinno być robione kilkuetapowo. Jednak zatrudnienie młodej osoby może być dobrą inwestycją w przyszłość. Szczególnie jeżeli jest to osoba, która nie pamięta świata bez Internetu i nowoczesnych technologii komunikacyjnych. Różnica między taką osobą, a dzisiejszymi 30-latkami jest taka, że młode osoby doskonale czują sieć, a jak wiemy to działania komunikacyjne w Internecie stają się coraz ważniejsze. Ale nie brakuje innych głosów, osób, które zwracają się w kierunku doświadczenia. Sebastian Bartosik, Dyrektor Zarządzający, Ad Publica podkreśla że: Doświadczenie w branży jest dużym atutem. Daje większą gwarancję i pewność, że inwestycja w pracownika będzie udana. Jeżeli młodzi adepci, to tacy, którzy mieli do czynienia z branżami "przydatnymi" dla agencji bądź... osoby, które swoim podejściem, uniwersalną wiedzą i energią potrafią zrobić sobie "dobry" PR podczas procesu rekrutacji i zyskać zainteresowanie. Wszelkiego rodzaju staże to także sposób na bliższe poznanie kandydatów. Stosowany i godny polecenia. – mówi Sebastian Bartosik.

Zatrudnianie osób, którzy zaczynają dopiero swoją przygodę z public relations przez agencje ma wiele plusów, ale i również pewne minusy. Według Tomasza Krawczyka młodzi i pełni optymizmu pracownicy są cennym nabytkiem, gdyż wnoszą nowe spojrzenie, świeżość i zapał do pracy. Sebastian Bartosik wymienia kilka najważniejszych pozytywów, jakie wynikają z zatrudniania, a są to: świeże spojrzenie, możliwość kształtowania profesjonalnych zachowań, zaangażowanie. Natomiast cechą negatywną jest nieprzewidywalność. Dla takich jak ja, którzy są w tej branży na pierwszej linii frontu już kilkanaście lat - mówi Jerzy Ciszewski - obcowanie z młodymi ludźmi również poszerza horyzonty, nie pozwala spocząć - wszak chcę im "sprostać". Przy odpowiednim doborze charakterów jest to mieszanka, która musi owocować sukcesami.

Co decyduje przy zatrudnianiu młodych ludzi do pracy w PR?
W przypadku ludzi młodych takich co jeszcze studiują czy też właśnie się obronili, decydują raczej czynniki miękkie; coś na kształt intuicji czy dana osoba jest w stanie wraz z nami rozwijać się, czy zdoła dopasować się do zespołowego modelu pracy, czy chce się uczyć, czy można na nią elementarnie po ludzku liczyć. Oczywiście "w praniu" nasze nadzieje bądź obawy związane z zatrudnieniem młodej osoby się weryfikują – twierdzi Jerzy Ciszewski. Do mojej agencji często zatrudniam ludzi młodych, bezpośrednio po studiach - mówi Paweł Trochimiuk, Prezes agencji Partner of Promotion. Ważne, aby byli kreatywni, aby chciało im się poszukiwać pomysłów, aby nie bali się ciekawych i oryginalnych rozwiązań. Zdecydowanie wolę takich „nie skażonych praktyką” pracowników, bo wiem, że wraz z moimi menedżerami mogę ich odpowiednio ukształtować. Właśnie tak buduje się dream team – dodaje Paweł Trochimiuk. Jak podkreśla Tomasz Krawczyk najważniejszy jest potencjał takiego kandydata. Chcemy mieć pewność, że inwestycja w nowego pracownika będzie opłacalna, a czas i środki mu poświęcone zwrócą się w dłuższym okresie. Szukamy ludzi, którzy mają to „coś”. Podczas procesu rekrutacji prosimy kandydatów o przygotowanie strategii komunikacji dla wybranego przez nas produktu i to narzędzie pozwala nam w kompleksowy sposób ocenić umiejętności takiej osoby. Zwracamy również uwagę na wiedzę teoretyczną, ale sama teoria to za mało. Oczekujemy od młodego kandydata, że będzie miał chociaż minimalne doświadczenie, niekoniecznie wyniesione z innej agencji – uważa Tomasz Krawczyk.

Marek Wróbel Prezes Zarządu NEURON Agencja PR uważa, że agencja jest doskonałym miejscem, gdzie można zdobyć różnorodne doświadczenia w public relations w krótkim czasie. W związku z tym do agencji zgłasza się wielu młodych, interesujących kandydatów. Dlaczego zatrudniamy młodych ludzi? Po pierwsze dlatego, że poszukujemy talentów, których możemy nauczyć zawodu w sposób, który jest z naszego punktu widzenia najodpowiedniejszy. Doświadczeni pracownicy potrafią mieć zbyt wiele złych przyzwyczajeń lub doświadczeń, są mniej elastyczni, by uczyć się zawodu od początku i pracować na niskim stanowisku. Dlatego doświadczonych – nie tylko w public relations – ekspertów rekrutujemy na wyższe stanowiska. Niewątpliwie zaletą młodych kandydatów są również niewygórowane oczekiwania finansowe, choć nie jest to już regułą – uważa Marek Wróbel.

Sylwetka młodego PRowca
Aplikując do pracy w agencjach PR warto zastanowić się jakie osoby są poszukiwane i rozchwytywane na rynku. Znając wymagania i oczekiwania przyszłego pracodawcy można w bardziej efektywny sposób przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej, a przede wszystkim do przyszłej pracy. Jakimi cechami i kompetencjami powinien charakteryzować się idealny młody kandydat? Oczywiście można byłoby pokusić się o stworzenie modelu idealnego kandydata aplikującego do pracy w agencji, ale powiedzmy sobie otwarcie – ideałów nie ma - mówi Anna Tchorzewska, Dyrektor Zarządzająca Agencji Propublic. W agencjach PR duża część pracy skoncentrowana jest na kontaktach z mediami: rozmowach telefonicznych, mailowych, czy spotkaniach z dziennikarzami. Zatem podstawową cechą jaką musi posiadać kandydat to komunikatywność rozumiana także jako umiejętność pozyskania informacji i przedstawienia ich w sposób prosty i zrozumiały. Ważna jest także umiejętność obserwacji, dzięki której można wyciągać właściwe wnioski oraz pozyskiwać dodatkową wiedzę na dany temat. Z pewnością warto także, aby osoba chętna to pracy w agencji PR znała podstawowe zagadnienia z zakresu Public Relations i zapoznała się z głównymi zadaniami, które składają się na pracę PR-owca. Kreatywność i wysoka kultura osobista to także istotne cechy, którymi powinien charakteryzować się młody specjalista do spraw PR – podkreśla Anna Tchorzewska. Jak mówi Tomasz Krawczyk: Osoba aplikująca do naszej agencji powinna przede wszystkim być ambitna, kreatywna i chętna do nauki, a oprócz tego posiadać zapał do pracy. Równie ważne są umiejętności miękkie takie jak komunikatywność i łatwość nawiązywania kontaktów. Absolutna podstawa to także kompetencje werbalne czyli sprawne operowanie słowem, „lekkie pióro” i oczywiście znajomość języków obcych. Norbert Ofmański uważa, że kandydat do pracy w PR powinien przede wszystkim interesować się marketingiem oraz public relations. Praca w branży doradztwa komunikacyjnego jest dość specyficzna i w dłuższej perspektywie dobrze radzą sobie w niej tylko ci, dla których jest ona ciekawym wyzwaniem, a nie nużącym, codziennym obowiązkiem. Druga bardzo ważna sprawa to np. odpowiedzialność i zadaniowość. Firmy powierzają nam prowadzenie działań kluczowych z punktu widzenia rozwoju ich biznesu. Nie ma tu miejsca na  zaniedbanie, pracę na „pół gwizdka” czy choćby bałagan – zauważa Norbert Ofmański. Paweł Trochimiuk twierdzi, że młody PR-owiec powinien być przede wszystkim ciekawy świata, chętny do dalszej nauki i podnoszenia swoich kwalifikacji oraz ambitny, zorganizowany i rzetelny. Ważne jest, żeby lubił to co robi, a praca by sprawiała przyjemność, a nie była traktowana tylko jak przykry obowiązek.

Wykształcenie czy doświadczenie?
W pracy zawodowej bardzo istotne są dwa uzupełniające się czynniki - wykształcenie oraz doświadczenie. Odpowiednie ich połączenie może decydować o odniesionym sukcesie. Jak kwestia ta wygląda w public relations? Wykształcenie czy doświadczenie…? – zastanawia się Marta Barlak z agencji 8words PR. Obydwa czynniki są istotne, choć, gdybym miała wybierać, pewnie postawiłabym na doświadczenie. Oczywiście najmilej widziane jest u kandydata wykształcenie wyższe, choć zdarza się, że osoba nie posiadająca tytułu magistra, radzi sobie ze swoimi obowiązkami znacznie lepiej niż inna, która skończyła studia i w dodatku ma wykształcenie kierunkowe – dodaje Marta Barlak.

Jakie w takim razie wykształcenie powinien mieć idealny młody kandydat aplikujący do pracy w agencji PR? Sebastian Bartosik podkreśla: Najważniejsze są pokłady wiedzy ogólnej lub - dla kontrastu – wiedza specjalistyczna, kreatywne podejście, sumienność i odpowiedzialność. Konkretne wykształcenie to sprawa wtórna. Na pewno łatwiej będzie jednak humanistom. Eliza Misiecka, Dyrektor Zarządzający GENESIS PR twierdzi, że wykształcenie kandydata nie ma kluczowego znaczenia. W nasze agencji pracują osoby, które ukończyły wydziały polonistyki, zarządzania, ale także geologii. Często przyjmujemy pracowników jeszcze w trakcie studiów. Najważniejsze są predyspozycje osoby do pracy w PR, a także świetna znajomość języka angielskiego. Warsztat pracy w dziedzinie public relations zdobywa się w praktyce przez wiele lat, a my umożliwiamy naszym pracownikom zdobycie takiej wiedzy – dodaje Eliza Misiecka. Planując podjęcie pracy w public relations warto zastanowić się, na jakie osoby jest zapotrzebowanie na rynku. Czy osoba aplikująca do pracy w agencji PR musi mieć zawsze wykształcenie kierunkowe, odpowiednie dla tej branży? Marta Barlak, z agencji 8words PR zastanawia się: Co to znaczy „wykształcenie odpowiednie dla tej branży”? Czy lepszym pracownikiem odpowiedzialnym za obsługę firmy z sektora finansowego będzie ten, który ukończył studia na kierunku public relations, czy ten, który specjalizował się w finansach właśnie, a do tego jego pasją są marketing i media. Nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Dla mnie istotne są umiejętności czy kompetencje interpersonalne. Praca PR-owca polega na budowaniu relacji, więc raczej trudno będzie osiągnąć zamierzone cele osobie, która ma problemy z nawiązaniem swobodnego kontaktu z drugim człowiekiem. Idealnie jest, kiedy już podczas pierwszego spotkania z kandydatem nawiązuje się między nami nić porozumienia, rodzaj chemii, czy nadawania na tych samych falach. Wtedy jest większe prawdopodobieństwo, że osoba ta będzie pasować do już istniejącego zespołu. Niezbędna jest tu również wysoka kultura osobista i tego chyba, w pracy, gdzie jest się w ciągłym kontakcie z innymi, a spotkania biznesowe są stałym elementem dnia, nie trzeba uzasadniać – dodaje Marta Barlak. Eliza Misiecka podkreśla, że wykształcenie kierunkowe właściwie nigdy nie jest elementem kluczowym przy podejmowaniu decyzji o zatrudnieniu. Studia w zakresie PR dają bardzo podstawowe przygotowanie do tego zawodu - kluczowe jest tu doświadczenie praktyczne – dodaje.

Wykształcenie jest istotnym elementem decydującym w pewnym stopniu o zatrudnieniu w agencjach PR. Warto w takim razie zastanowić się, jakie doświadczenie powinien mieć idealny młody kandydat aplikujący do pracy w agencji. Jak mówi Łukasz Jakubiak z PRactions idealnego kandydata nigdy się nie znajdzie. Są jednak pewne cechy charakteru i usposobienia, które bardzo pomagają w tej pracy – przekonuje. Przede wszystkim dobry PR-owiec powinien mieć troszkę dziennikarskiego nawyku czytania wszystkiego, co tylko mu wpadnie w rękę lub co pojawi się na monitorze komputera. Poza tym ważna jest umiejętność codziennej, wnikliwej konsumpcji mediów. Wydawałoby się, że nic prostszego - a jednak, to też trzeba potrafić. A doświadczenie zawodowe? To zależy na jakie stanowisko zatrudniamy. Byli dziennikarze, marketingowcy, poloniści, ale także osoby mające doświadczenie w kompleksowym zarządzaniu projektami mogą być świetnymi pracownika w PR-e - dodaje Łukasz Jakubiak. Jak twierdzi Paweł Trochimiuk doświadczenie jest istotną kwestią, choć należy podkreślić, że inaczej traktuje się osoby, które dopiero ukończyły studia, a inaczej tych, co już pracują pewien okres w public relations. Młodzi, ambitni, kreatywni i ciekawi świata ludzie powinni przede wszystkim posiadać ogólnie pojęte doświadczenie życiowe, które bardzo przydaje się w naszej branży.

PR-owiec z powołania, czy PR-owiec z wykształcenia? Którego z nich chętniej wybierają dyrektorzy zarządzający do pracy w agencjach? Kluczowe dla oceny PRowca jest jego doświadczenie zawodowe i dotychczasowe osiągnięcia – twierdzi Eliza Misiecka. Niewątpliwie jednak predyspozycje osobowe mają istotne znaczenie - nie każdy będzie świetny w tym zawodzie. Ważne jest wypracowanie jak najlepszego warsztatu zawodowego, którego można nauczyć się od doświadczonych praktyków – dodaje Eliza Misiecka. Łukasz Jakubiak twierdzi, że: PR-owcem z powołania może być absolwent ekonomii, który uzna, że branża public relations jest bardzo atrakcyjna, a praca na stanowisku PR-owca jest dobrze płatna. Nie tędy droga. Praktyka, praktyką, ale nie od razu Rzym zbudowano. Wyznaję zasadę step by step. Teoria to bardzo ważny etap w kształtowaniu się młodego specjalisty w PR-e. Bo gdzie jak nie na studiach PR-owskich kandydat pozna tajniki komunikowania masowego, czy też podstawowe zasady właściwego zarządzania informacją? Pragnę podkreślić, że na studiach PR-owskich prowadzone są takie przedmioty, jak kompozycje plastyczne, czy też techniki wydawnicze, nie mówiąc już o etyce w PR-e i komunikowaniu społecznym. Oczywiście trafiają się samouki - jak w każdej profesji. Musimy również pamiętać, że nasza branża jest bardzo młoda i nie wykształciliśmy jeszcze właściwego postrzegania PR-u w naszym społeczeństwie. Ludzie niestety nie wiedzą co to jest. Dlatego warunek ukończenia studiów PR-owskich może być znawczym czynnikiem regulującym rynek. Może zatrudnianie ludzi po studiach pozwoli nam na zbudowanie własnego wizerunku? Cóż z drugiej strony, od lat wiadomo, że szewc bez butów chodzi... - twierdzi Łukasz Jakubiak.

Wiedza, doświadczenie i kompetencje – gdzie zdobywać?
Młodzi ludzie często kończąc studia nie mają doświadczenia w określonej branży. Natomiast pracodawcy zazwyczaj wymagają już od nich pewnych umiejętności. W jaki sposób w trakcie studiów osoba zainteresowana public relations może zdobywać wiedzę, umiejętności i doświadczenie? Studenci mając świadomość takich oczekiwań pracodawców, w trakcie studiów powinni postarać się o staż lub praktykę w firmie, której profil odpowiada zainteresowaniom kandydata lub wiąże się z jego planami zawodowymi – mówi Anna Tchorzewska z Agencji Propublic. Bardzo często zdarza się, że osoba trafiająca do firmy jako stażysta, po ukończeniu studiów otrzymuje ofertę pracy ze względu na to, że podczas swojej praktyki dała się poznać jako wartościowy pracownik. Przekładając ten schemat na branżę PR studenci powinni szukać agencji PR lub działów komunikacji w firmach, w których zapoznają się ze specyfiką pracy PR-owca i odpowiedzą sobie na pytanie, czy public relations jest tym, czego szukają i czym chcieliby zająć się w przyszłości. Dodatkowym wsparciem osób zainteresowanych tematyką PR jest literatura branżowa, dzięki której możliwe jest uzupełnienie wiedzy zdobytej w praktyce o teoretyczne podstawy. Popularne wśród studentów są także kursy, czy szkolenia w zakresie Public Relations. Przed decyzją o wyborze takich szkoleń warto zastanowić się, czy nie lepiej jednak spróbować swoich sił w praktyce – współpracując przy projektach PR-owskich w pracy w agencji PR lub departamencie PR w firmie – dodaje Anna Tchorzewska. Marek Wróbel podkreśla: Wymagamy od młodych ludzi inteligencji i szerokich zainteresowań. Na tym etapie ciekawość świata, wyobraźnia i doświadczenie życiowe jest znacznie ważniejsze niż wiedza na temat narzędzi stosowanych w naszej branży. Studenci zainteresowani pracą w public relations mogą brać udział w spotkaniach organizowanych specjalnie dla nich – na przykład „Przed Robotą” czy „Poranki z PR-em”, których opiekunem jest Fundacja InternetPR. Tam mają szansę dowiedzieć się więcej na temat praktyki public relations - doradza młodym adeptom Marek Wróbel. Paweł Trochimiuk podkreśla, że menedżerowie, dyrektorzy i właściciele agencji PR często sami „wychwytują” młode, wyróżniające się osoby. Studenci uczestnicząc w różnego rodzaju projektach, inicjatywach, przedsięwzięciach związane z PR nie tylko w sposób bierny, ale i czynny – uczestnicząc w ich realizacji, przestają po pewnym czasie być anonimowi. Rekomendacje z rynku na temat młodych osób rozpoczynających przygodę z PR, którzy odnoszą już swoje małe pierwsze sukcesy są najlepszym potwierdzeniem na to, aby taką osobę zatrudnić w agencji – mówi Paweł Trochimiuk.

Recepta na sukces w PR
Co należy zrobić, aby w branży PR odnieść sukces? Jak postępować, czym się kierować, na kim się wzorować? Doświadczeni specjaliści w zakresie public relations udzielają kilku rad młodym, ambitnym osobom, które chcą swoje życie związać z tą branżą. Młodym adeptom sztuki Public Relations można doradzić w taki sam sposób, jak i osobom planujących swój start w każdej innej dziedzinie. Małymi kroczkami do wielkich rzeczy, czyli zdobywanie wiedzy i doświadczenia w praktyce, praca nad sobą samym oraz odrobina pokory w kształtowaniu swojej kariery zawodowej zaowocuje sukcesem – podkreśla Anna Tchorzewska. Obawiam się, że taka recepta niestety nie istnieje – mówi Norbert Ofmański. Myślę, że – podobnie jak w większości branż – kluczem jest po prostu ciągła nauka przez ciężką pracę. To zawód, w którym ciągle musimy się uczyć, który trzeba lubić. Podobnie Jerzy Ciszewski uważa, że nie ma jednej konkretnej rady, co trzeba zrobić, aby ten sukces odnieść. Tak jak w życiu - każdego dnia starać się, starać się i jeszcze raz starać się – dodaje. Marek Wróbel doradza: Po pierwsze – dużo pokory, żeby zostać mistrzem, trzeba poterminować nieco dłużej niż parę miesięcy. Po drugie – zdobywanie doświadczeń w wielu dziedzinach, nie tylko poprzez praktyki zawodowe. Po trzecie – uważne wybieranie pierwszych pracodawców. Pierwsza praca często determinuje późniejsze wybory zawodowe i ścieżkę kariery. Warto na początku znaleźć mentora, osobę, której można zaufać i która jest doświadczonym menadżerem i specjalistą public relations. Marta Barlak wymienia osiem stopni, które prowadzą do sukcesu w public relations, a są to: ciężka praca, praktyka, motywacja, dobre pomysły, wytrwałość, skupienie, pasja i chęć służenia innym.

Zatem, Drogi młody adepcie PR: dostałeś lekcję od wybitnych ekspertów polskiego public relations. Ich wypowiedzi to wiele cennych uwag i wskazówek. Warto pamiętać, że w każdej branży, w tym również i w PIARZE liczą się chęci, pozytywne nastawienie oraz wiedza, doświadczenie i umiejętności, które razem połączone decydują w znacznym stopniu o odniesionym sukcesie. 

Autor: Aneta Małgorzata Walicka